سر خط خبرها
نرخ مالیات بر ارزش افزوده

در بخش مالیات بر ارزش افزوده در ایران، به منظور دستیابی به اهداف حمایتی، تنها روش معافیت مالیاتی در پیش گرفته شده که این روش بخش بزرگی از درآمدهای دولت را از بین می‌برد و دسترسی به اطلاعات مودیان و موضوع شفافیت درآمدی را نیز خدشه‌دار می‌کند. بنابراین برای افزایش کارآمدی مالیات بر ارزش افزوده در ایران، حمایت موثرتر از فعالیت‌های مورد نظر و افزایش شفافیت در نظام اقتصادی، توصیه می‌شود نرخ‌های ترجیحی جایگزین معافیت‌های مالیاتی شود.

کد خبر: 120984
تاریخ انتشار: 10:40:25 ,سه شنبه, 1 اسفند 1396

معاونت اقتصادی وزارت اقتصاد گزارشی منتشر کرده که در متن آن آمده است:  مالیات بر ارزش افزوده که با توجه به ویژگی‌های منحصر به فرد نظیر گستردگی پایه مالیاتی و درآمدزایی بالا، سیستم خودکنترلی، سهولت کنترل و حسابرسی، کارایی بالا، اختلال کمتر در اقتصاد در مقایسه با سایر مالیات‌ها، افزایش شفافیت در اطلاعات و عدم تحمیل بار مالیاتی به تولیدکننده از اواخر دهه ۶۰ میلادی مورد توجه برخی از کشورهای اروپایی از جمله فرانسه، آلمان، دانمارک، هلند و سوئد قرار گرفت، در اواسط دهه ۹۰ میلادی در تمامی کشورهای عضو اتحادیه اروپا اجرایی شد.

نرخ مالیات بر ارزش افزوده یکی از مولفه‌های مهم تدوین و اجرای نظام مالیات بر ارزش افزوده است که دیدگاه‌های متفاوتی نسبت به آن وجود دارد. در این ارتباط در حالی که برخی از صاحب نظران اقتصادی بر اعمال نرخ واحد به جهت برخی مزایای آن از جمله سادگی و سهولت رسیدگی و محاسبات، هزینه‌های کمتر اجرایی و مقبولیت راحت‌تر توسط مردم، تأکید دارند، برخی دیگر از جمله رمزی، کورت-هیگ، دایموند- میرالس با تأکید بر خصلت تنازلی این مالیات در راستای اهداف عدالت مالیاتی، اعمال مالیات ارزش افزوده چند نرخی را توصیه می‌کنند.

در نظام مالیات بر ارزش افزوده امکان برقراری نرخ در قالب نرخ استاندارد مالیات بر ارزش افزوده، نرخ کمتر از استاندارد، نرخ‌های بسیار کمتر از استاندارد و نرخ‌های بالاتر از استاندارد وجود دارد.

 

متوسط نرخ استاندارد مالیات بر ارزش افزوده در کشورهای عضو اتحادیه اروپا در زمان معرفی حدود ۱۶ درصد بوده است، در ۲۱ درصد از کشورهای مذکور (۶ کشور از ۲۸ کشور) بیش از ۲۰ درصد، در ۳۹ درصد از آن‌ها (۱۱ کشور از ۲۸ کشور) بین ۱۵ الی ۲۰ درصد، در ۱۸ درصد بین ۱۰ الی ۱۵ درصد و در مابقی نرخ‌های ۱۰ و کمتر از ۱۰ درصد بوده است) که این نرخ در سال ۲۰۱۷ به ۲۱.۳ درصد افزایش یافت. کمترین نرخ مربوط به لوکزامبورگ و بیشترین نرخ مربوط به مجارستان است. شایان ذکر است در مجموع در سال ۲۰۱۷، نرخ مالیات بر ارزش افزوده در ۶ کشور از ۲۸ کشور ۲۱ درصد، در ۱۱ کشور بالاتر از ۲۱ درصد، در ۶ کشور ۲۰ درصد و در ۵ کشور نیز پایین‌تر از ۲۰ درصد است.

نرخ مالیات بر ارزش افزوده در آغاز اجرایی شدن آن در ایران (سال ۱۳۸۷)، ۳ درصد (شامل ۱.۵ درصد مالیات و ۱.۵ درصد عوارض) تعیین و در قانون برنامه پنجم توسعه مقرر شد، نرخ مذکور سالانه معادل یک واحد درصد افزایش یابد. از این رو نرخ مالیات بر ارزش افزوده در ایران در سال ۱۳۹۴ با احتساب یک درصد مالیات سلامت به ۹ درصد (شامل ۵ درصد مالیات ارزش افزوده، یک درصد مالیات سلامت و ۳ درصد عوارض شهرداری) رسید و تاکنون بدون تغییر بوده است.

در اتحادیه اروپا حداقل نرخ کمتر از استاندارد مالیات بر ارزش افزوده در سطح ۵ درصد و نرخ‌های بسیار کمتر از استاندارد در بازه ۴.۸-۲.۱ درصد وضع شده است. نرخ‌های مذکور می‌تواند ساختار چندگانه هم داشته باشد که استفاده از آن در سال ۲۰۱۷ نسبت به آغاز اجرا مقبولیت بیشتری یافته است (۱۷ کشور با ساختار دو نرخی و ۳ کشور با ساختار سه نرخی). با این حال در ایران نرخ‌های کمتر از استاندارد تاکنون تعریف نشده و تنها اخیراً در قالب لایحه اصلاح قانون مالیات بر ارزش افزوده برای طلا (۳ درصد) پیشنهاد شده است.

استفاده از نرخ‌های بالاتر از استاندارد مالیات بر ارزش افزوده در اتحادیه اروپا در سال‌های قبل موضوعیت داشته است. با این حال بعد از سال ۱۹۹۲ وضع نرخ جدید در این زمینه وجود نداشته و به‌طور کامل متوقف شده است. این در حالی است که وضع نرخ بالاتر از استاندارد در ایران در قالب لایحه اصلاح قانون مالیات بر ارزش افزوده برای سیگار و دخانیات، بنزین، سوخت هواپیما، نفت گاز، نفت سفید، گاز طبیعی، نفت کوره، گاز مایع پیشنهاد شده است.

با توجه به مراتب فوق، اولاً نرخ مالیات بر ارزش افزوده در ایران به مراتب کمتر از نرخ استاندارد در کشورهای مورد بررسی است. بر این اساس و با توجه به اینکه مالیات بر ارزش افزوده در مقایسه با سایر مالیات‌ها اختلال کمتری در نظام اقتصادی ایجاد می‌کند، در راستای افزایش درآمدهای مالیاتی، پیشنهاد می‌شود نرخ مالیات بر ارزش افزوده در ایران افزایش یابد. ثانیاً در اغلب کشورهای مورد بررسی (به استثنای دانمارک) به منظور حمایت از برخی فعالیت‌ها و کاهش خاصیت تنازلی این نوع مالیات از نرخهای ترجیحی استفاده می‌کنند.

نرخ استاندارد مالیات بر ارزش افزوده در اتحادیه اروپا حداقل ۱۵ درصد وضع شده و بنابراین تمامی کشورها با رعایت این قید، نرخ‌های مالیات بر ارزش افزوده بالایی دارند. به‌طوریکه متوسط این کشورها در سال ۲۰۱۷ حدود ۲۱.۳ درصد بوده است. این در حالی است که در ایران و با گذشت حدود ۹ سال از اجرای مالیات بر ارزش افزوده و به رغم تجزبیات موقث به ویژه کمترین نرخ‌های موجود در جهان قرار دارد. نکته دوم آن است که در کشورهای عضو اتحادیه اروپا به جز دانمارک، استفاده از نرخ‌های کمتر از استاندارد با اهدافی نظیر حمایت از مصرف برخی کالاها و خدمات رواج دارد و در کشورهایی مانند بلژیک، یونان، فرانسه، کرواسی، ایرلند، رومانی، سوئد، فنلاند و... در این مورد چندین نرخ وجود دارد.

این در حالی است که در ایران به منظور دستیابی به اهداف حمایتی، تنها روش معافیت در پیش گرفته شده که این روش تنها بخش بزرگی از درآمدهای دولت را از بین می‌برد، بلکه دسترسی به اطلاعات مودیان و موضوع شفافیت درآمدی را نیز در بخش بزرگی از درآمدهای دولت از بین می‌برد و دسترسی به اطلاعات مودیان و موضوع شفافیت درآمدی را نیز خدشه دار می‌کند. بنابراین برای افزایش کارآمدی مالیات بر ارزش افزوده در ایران، حمایت موثرتر از فعالیت‌های مورد نظر و افزایش شفافیت در نظام اقتصادی، توصیه می‌شود نرخ‌های ترجیحی جایگزین معافیت‌های مالیاتی شود. ثالثاً در حالی که اعمال نرخ‌های ترجیحی بیشتر از نرخ استاندارد در نظام مالیات بر ارزش افزوده منسوخ شده است اعمال این نرخ در قالب لایحه مالیات بر ارزش افزوده بر فرآورده‌های نفتی قابل تامل است. بر این اساس پیشنهاد می‌شود مالیات کربن جایگزین اعمال نرخ بالاتر از استاندارد بر بنزین و سایر فرآورده‌های نفتی شود.

نویسنده مطلب
محسن عسکری
محسن عسکری هستم مدیر ارشد سایت،متولد 1366 کارشناس حسابداری و امور مالی. امیدوارم مطالب این وب سایت برای شما مفید واقع بشه و خوشحال میشم نظرات خودتون رو در مورد این پست در قسمت نظرات با من درمیون بزارید در صورت هرگونه سوال یا ابهام مطرح بفرمایید پاسخ خواهیم داد
برچسب ها
نظر شما

سایت حسابدار دات نت از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا معذور است.

نام:
ایمیل:
* نظر: