سایت تخصصی حسابداری و حسابرسی|مشاوره پایان نامه|کارشناسی ارشد حسابداری|مقالات حسابداری

ما در شبکه ها

سفارش تبلیغات

support@hesabdar.net




موضوعات

کلیات حسابداری
تعاریف حسابداری ( 16 )
تاریخچه حسابداری ( 5 )
مشاهیر حسابداری ( 13 )
بازار کار حسابداری ( 4 )
اصول حسابداری ( 3 )
مفروضات حسابداری ( 2 )
میثاقهای حسابداری ( 1 )
استانداردهای حسابداری ( 4 )
اخبار حسابداری ( 10 )
آزمونهای حسابداری ( 4 )
کارشناسی ارشد حسابداری
نمونه سوالات ارشد ( 6 )
جزوه های حسابداری ( 5 )
پایان نامه های حسابداری ( 1 )
منابع ارشد حسابداری ( 7 )
نفرات برتر ارشد حسابداری ( 4 )
مشاوره ارشد ( 4 )
پروژه ها و مقالات
مقالات فارسی حسابداری ( 36 )
مقالات انگلیسی حسابداری ( 5 )
پروژه های اکسل ( 5 )
آموزش اکسل ( 4 )
مقالات متفرقه ( 12 )
طرح های توجیهی کار آفرینی ( 1 )
پاورپوینت های حسابداری ( 1 )
نرم افزارهای حسابداری
نرم افزارهای شرکتی ( 2 )
نرم افزارهای موبایل ( 2 )
نرم افزار حقوق و دستمزد ( 1 )
نرم افزار اظهارنامه مالیاتی ( 0 )
بخش حسابرسی
تعاریف اولیه ( 5 )
استاندارهای حسابرسی ( 0 )
مقالات حسابرسی ( 6 )
آزمون های حسابرسی ( 0 )
استخدام و امور مربوط
نمونه سوالات استخدامی ( 2 )
آگهی های استخدام ( 1 )
کارشناسی
جزوه های حسابداری ( 8 )
نمونه سوالات ( 0 )
پایان نامه های حسابداری ( 1 )
چارت درسی کارشناسی حسابداری ( 1 )
همکاران سیستم
اخبار و اطلاعیه ها ( 0 )
دریافت فایلها ( 1 )

مطالب پربازدید

حدیث امروز


سود ببریم
امام هادی علیه السلام:
أَلدُّنيـا سـُوقٌ رَبِحَ فيها قَوْمٌ وَ خَسِرَ آخـَرُونَ؛
دنيــا بـازارى اسـت كه جمعى درآن سود مى ‏برند و گروهى زيان مى‏ بينند.
تحف العقول، ص 774

نظرسنجی سایت

  ادامه تحصیل در مقطع ارشد حسابداری؟؟

  • بلی
  • خیر
  • در صورت اشتغال
  • در صورت ادامه تا دکترا
Ajax Loader

جسنجو در مطالب سایت

جهت جستجوی مطلب در سایت از این بخش استفاده نمایید

تعاریف حسابداری » حسابداری شعب

حسابداری شعب
حسابداری شعب

پروژه های ع مده توسعه واحدهای انتقاعی معمولاً با تغییرات عمده سازمانی همراه است . چنین توسعه هایی

غالباً از طریق ادغام یا تحصیل واحد های انتفاعی انجام می پذیرد . در مواردی دیگر، ممکن است توسعه از طریق

ایجاد بازارهای جدید یا خطوط تولید تازه و همچنین، بهره برداری از فرصته ای موجود در بازار به وقوع به پیوندند . در

این قبیل موارد، ایجاد نمایندگیها یا شعب جدید معمولاً شکل بهینه سازماندهی محسوب می شود.


نمایندگیها و شعب

اگرچه ایجاد نمایندگیها و شعب، در کل وسیله ای برای افزایش فروش است اما، از لحاظ عملیاتی تفاوتهای

عمده ای با یکد یگر دارند . نمایندگی معمولاً نمونه هایی از کالاها را به معرض نمایش می گذارد و سفارشهایی را

می پذیرد که توسط دفر مرکزی تحویل می شود و مشتری نیز پرداختهای مربوط را به آن دفتر انجام می دهد . در

این قبیل موارد، ارزیابی اعتبار مشتریانی که خرید نسیه انجام می دهند نیز توسط دفتر مرکزی انجام می شود .

از سوی دیگر، شعبه معمولاً تمامی کالاهای آماده فروش را عرضه، اوراق تضمین کالا را ارائه، حسابهای

دریافتنی را وصول و از بسیاری جهات همانند یک واحد انتفاعی خود مختار عمل می کند.

اگرچه ویژگیهای مذکور بالا نوعاً بیانگر نحوه کار نمایندگیها یا شعب است اما در عمل ممکن است تقسیم

بندیهای متفاوتی نیز وجود داشته باشد . مثلاً در برخی موارد ممکن است یک نمایندگی تمامی کالاهای آماده

فروش را عرضه، حسابهای دریافتنی را وصول و مشابه یک شعبه عمل کند . یا امکان دارد به شعبه، تمامی

اختیارات لازم برای عملیات خودمختار تفویض نشود.

میزان اختیارات اعطایی به شعب معمولاً به سیاست واحد انتفاعی در مورد عملیات غیر متمرکز و کنترلهای اداری

بستگی دارد . اگرچه در داخل یک شرکت نیز ممکن است به شعب مختلف اختیارات متفاوتی تفویض شده باشد

اما معمولاً موقعیت شب یک واحد ا نتفاعی بر اساس استانداردهای کلی تدوین شده توسط دفتر مرکزی تعیین

می گردد.

فرایند گرد آوری اطلاعات مربوط به عملیات نمایندگیها، مسایل جدید حسابداری را در بر ندارد زیرا، نمایندگیها در

عمل، گسترش مناطق فروش موجود محسوب می شود . در نتیجه، بحث مطروحه در بخش بعد به حسابداری

شعب محدود می گردد . بطوری که بعداً آشکار خواهد شد، بسیاری از جنبه های ویژه حسابداری شعب، مشابه

مفاهیم و روشهای مربوط به صورتهای مالی تلفیقی است.

حسابهای شعب

حسابداری شعب اساساً نوعی بکارگیری اصل حساب کنترل است که در آن، سوابق فرعی به واحدهای

عملیاتی مستقل مربوط می شود . در مورد رویدادها و مبادلات انجام شده با شعبه، دفتر مرکزی معمولاً عناوینی

را برای حسابها انتخاب می کند که به روشنی ماهیت عملیات شعبه را بیان و تشریح نماید . حسابها بر مبنای

فراوانی کاربرد، ارتباط با عملیات شعبه و نقش آنها در کنترل کلی حسابداری انتخاب می شوند . حساب کنترل

دفتر کل معمولاً با عنوان حساب جاری شعبه یا سرمایه گذاری در شعبه مورد اشاره قرار می گیرد.

تساوی مانده های بدهکار و بستانکار در دفتر کل شعبه، با استفاده از حساب جاری دفتر مرکزی که معکوس

حساب جاری شعبه است حفظ می شود . حساب جاری دفتر مرکزی هویت خاصی ندارد و تنها جمع جبری مانده

تمامی حسابهای دیگر در دفتر کل شعبه محسوب می شود.

حساب جاری شعبه معمولاً به ازای بهای تمام شده دراییها یا خدمات ارائه شده توسط دفتر مرکزی به شعبه،

بدهکار و به ازای پرداختهای انجام شد توسط شعبه به دفتر مر کزی، بستانکار می گردد . این حساب به طور

ادواری برای شناسایی سود یا زیان شعبه تحویل می شود . در مواردی که تعداد زیادی شعبه وجود دارد،

استفاده از حسابهای جداگانه برای هر یک از شعب مطلوب می باشد . اگر چه از لحاظ نوع حسابهای نگهداری

شده در شعب، اتفاق آراء وجود ند ارد.اما معمولاً حسابهایی که ارتباط نزدیک با عملیات شعبه دارند نظیر درآمد

۳

فروش، حسابهای دریافتنی، موجودی ها، هزینه های انجام شده توسط شعبه و امثالهم نگهداری می شود . در

برخی موارد نیز ممکن است حسابهای مربوط به دارایی های ثابت در دفتر مرکزی نگهداری شود در حا لی که

حساب هزینه استهلاک توسط شعبه استفاده کننده از دارایی ثبت گردد . اطلاعات مربوط به این گونه تخصیص ها

قاعدتاً توسط دفتر مرکزی در اختیار شعبه مربوط گذاشته می شود . تخصیص این هزینه ها به شعب مربوط

موجب می شود که بتوان بطور دقیق کارآیی عملیاتی هر یک از شعب ر ا ارزیابی کرد . برخی هزینه ها را که به

نفع شعب مختلف توسط دفتر مرکزی انجام می شود نمی توان به آسانی به شعب مربوط تخصیص داد . در این

قبیل موارد، آسانترین طریق این است که این هزینه ها در صورتهای مالی ترکیبی شعب و دفتر مرکزی بطور یکجا

منعکس شود . چنانچه هزینه های مربوط به یک یا چند شعبه بطور رسمی به شعب اختصاس نیابد، دفتر مرکزی

می تواند این هزینه ها را در فرایند بستن حسابها، به حساب سود یا زیان شعبه منظور کند.

مثال تشریحی

رویدادهای مالی زیر مربوط به تأسیس یک شعبه و عملیات ماه اول آن است:

١. انتقال وجه نقد به شعبه به مبلغ ١٠ میلیون ریال.

٢. انتقال کالا به شعبه با بهای تمام شده ۵٠ میلیون ریال . صورتحساب ارسالی به شعبه برابر بهای تمام

شده است.

٣. انجام و پرداخت هزینه توسط شعبه به مبلغ ٢ میلیون ریال.

۴. تحصیل کالا توسط شعبه از فروشندگان دیگر با بهای تمام شده ٢۵ میلیون ریال.

۵. فروش نسیه شعبه به مبلغ ٨٠ میلیون ریال.

۶. وصول حسابهای دریافتنی توسط شعبه به مبلغ ۴٧ میلیون ریال.

٧. پرداخت وجه نقد توسط شعبه به دفتر مرکزی به مبلغ ١٠ میلیون ریال.

٨. تهیه ثبتهای مربوط به بستن حسابها توسط شعبه؛ ارائه خلاصه عملیات ماهانه توسط شعبه به دفتر

مرکزی. موجودی کالای پایان ماه شعبه بالغ بر ١٨ میلیون ریال است.

ثبتهای روزنامه مربوط به رویدادهای مالی بالا در دفاتر دفتر مرکزی و شعبه در جدول ( ١) منعکس شده است.

ثبت روزنامه مربوط به عملیات ماه اول شعبه

دفاتر دفتر مرکزی دفاتر شعبه

١) حساب جاری شعبه   ١٠

                  موجودی نقد         ١٠

٢) حساب جاری شعبه ۵٠

                  ارسال کالا به شعبه۵٠

١) موجودی نقد ١٠

         حساب جاری دفتر مرکزی١٠

٢) کالای دریافتنی از مرکز ۵٠

          حساب جاری دفتر مرکزی۵٠

٣) هزینه ها ٢

             موجودی نقد ۲

۴) خرید ٢۵

      حسابهای پرداختنی٢۵

۴

٧) موجودی نقد ١٠ )

حساب جاری شعبه

١٠

٨) حساب جاری شعبه ٢١ )

سود خالص شعبه

٢١

۵) حسابهای دریافتنی )

٨٠

درآمد فروش

٨٠

۶) موجودی نقد )

۴٧

حسابهای دریافتنی

۴٧

٧) حساب جاری دفتر مرکزی )

١٠

موجودی نقد

١٠

٨) درآمد فروش )

٨٠

موجودی کالا

١٨

خرید

٢۵

کالای دریافتی از مرکز

۵٠

هزینه ها

٢

خلاصه سود و زیان

٢١

خلاصه سود و زیان

٢١

حساب جاری دفتر مرکزی

٢١

( جدول ( ١

انجام ثبتهای اضافی توسط دفتر مرکزی، برای انعکاس درآمد و هزینه های مربوط به عملیات آن دفتر نیز ضرورت

دارد. شایان ذکر است که ارسال کالا به شعبه (در دفاتر دفتر مرکزی)، حساب کاهنده خریدها یا بهای تمام شده

کالای تولیدی دفتر مرکزی محسوب می شود . در نتیجه، این حساب همواره و لز وماً بهای تمام شده کالای

ارسالی را منعکس می کند و در آخر دوره مالی بسته می شود . بطور مشابه کالای دریافتنی از مرکز (در دفاتر

شعبه) همانند حساب خرید است و قیمت مندرج در صورتحساب فی مابین را منعکس می کند . این حساب نیز

در آخر دوره مالی بسته می شود.

این حسابهای متقابل، برای اعمال کنترل حسابداری مربوط به ارسال کالا در داخل شرکت مورد استف اده ق رار می

گیرد.

در خاتمه عملیات شعبه در یک دوره مالی، لازم است که شعبه، صورت وضعیت مالی و نتایج عملیات خود را به

دفتر مرکزی ارائه کند . در بسیاری از موارد، این صورتها با شرح جزئیات رویدادهای مربوط به موجودیها و حساب

۵

جاری دفتر مرکزی پشتیبانی می شود . این اطلاعات به و یژه در مورد شعب خارج از کشور و در مواقع داد و ستد

های نقدی زیاد بین شعب و دفتر مرکزی مفید می باشد . پس از گردآوری این اطلاعات، تهیه صورتهای مالی

ترکیبی دفتر مرکزی و شعب مربوط به دفعات مورد نظر، مطلوب است.

صورتهای مالی ترکیبی

اگرچه صورتهای مالی جداگانه شعب و دفتر مرکزی اطلاعات مفیدی را درباره عملیات هر بخش افشا می کند

اما، اطلاعات تحلیلی با اهمیت را درباره کل واحد انتفاعی ارائه نمی نماید . برای مثال، منظور کردن یک رقم یگانه

برای سود خالص شعبه، در صورتهای مالی دفتر مرکزی، از لحاظ استفاده کنندگان از اطلاعات ما لی کافی

نیست. افشای اطلاعات درباره جمع درآمد فروش، بهای تمام شده کالای فروش رفته و هزینه های عملیاتی کل

واحد انتفاعی با معنی تر و مفیدتر از اطلاعات مربوط به شعب جداگانه و یا دفتر مرکزی است.

صورتهای مالی ترکیبی دفتر مرکزی و شعب مربوط، برای انعکاس آثار رویداد های مالی و مبادلات کل واحد

انتفاعی، از دیدگاه استفاده کنندگان برون سازمانی ضروری است . بنابراین، آثار مبادلات بین دفتر مرکزی و شعب

(یا بین شعب ) از لحاظ پرهیز از احتساب تکراری باید حذف شود . در صورتهای مالی ترکیبی، از اصل جایگزینی

یعنی قرار دادن داراییها، بده یها و حس ابهای عملیاتی شعبه به جای حساب جاری شعبه استفاده می شود . این

عمل، در کاربرگ ترکیبی از طریق حذف حساب جاری شعبه در مقابل حساب جاری دفتر مرکزی انجام می پذیرد .

در مواردی که شواهدی دال بر مبادلات درون سازمانی وجود داشته باشد، لازم است آثار این مبادلات نیز حذف

گردد. ثبتهای حذفی، تنها در کاربرگ ترکیبی انعکاس می یابد و در دفاتر دفتر مرکزی یا شعب ثبت نمی شود.

کاربرگ ترکیبی به سه بخش تفکیک می شود تا مبانی تهیه صورت سود و زیان، صورت سود (زیان ) انباشه و

ترازنامه فراهم شود . حسابهای متقابل حذف شده اند . شایان ذکر است که اجزای تشکیل دهنده حساب بهای

تمام شده کالای فروش رفته به طور جداگانه در کاربرگ منعکس شده است . ضمناً، در کاربرگ به سود انباشته

شعبه نیز اشاره می شود در حالیکه شعب معمولاً سود یا زیان خود را در چنین حسابی انباشه نمی کنند و آن

را تعدیلی در حساب جاری دفت ر مرکزی به شمار می آورند . بنابراین، مانده اول دوره سود انباشه مربوط به شعبه

همواره مساوی صفر است.

ارسال صورتحساب شعبه به قیمتی بیش از بهای تمام شده

هنگامی که دفتر مرکزی کالاهایی را به شعبه ارسال می کند ممکن است قیمتهایی را بیش از بهای تمام شده

(قیمت خرده فروشی یا هر قیمت انتخابی دیگر ) برای این کالاها تعیین نماید . در هر یک از این وضعیتها، غالب ا! به

مدیران شعب اطلاعات مشروح و کامل درباره بهای تمام شده کالاهای ارسالی به شعبه داده نمی شود .

بنابراین، سود خالص محاسبه شده توسط شعبه ناگزیر مستلزم انجام تعدیل توسط دفتر مرکزی است . این

تعدیل به میزان سود تحقق یافته ناشی ازمبادلات داخلی بستگی دارد و تنها سود مربوط به کالاهای فروش

نرفته شعبه به دوره های آتی انتقال می یابد . مثال زیر، نتایج حسابداری این گونه قیمت گذاریها را نشان می

دهد:

١. کالاهایی که برای دفتر مرکزی بهای تم ام شده ای مساوی ۴٠ میلیون ریال دارد با مبلغ ۵٠ میلیون ریال

به شعبه صورتحساب می شود.

٢. نیمی از کالاهای مذکور بالا توسط شعبه به مبلغ ٣٠ میلیون ریال فروخته می شود.

٣. دفاتر شعبه بسته و سود خالص به دفتر مرکزی گزارش می شود.

ثبتهای روزنامه رویدادهای بالا که در حسابه ای دفتر مرکزی و شعبه منعکس میگردد، در جدول ( ٢) نشان داده

شده است . سود خالص محاسبه شده توسط شعبه، بر قیمتهای انتقالی کالا مبتنی است . دفتر مرکزی که

اطلاعات کاملی درباره نحوه انعکاس قیمتهای انتقالی در صورتحساب دارد می تواند تعدیل لازم رادر مورد سود

تحقق نیافته موجودی به عمل آورد . آن قسمت از سود مربوط به کالای ارسالی که به دلیل فروش شعبه تحقق

۶

یافته است، در فرایند بستن دفاتر دفتر مرکزی به سود خالص شعبه اضافه می شود . بخش دیگر سود که مربوط

به کالاهای موجود شعبه است، در بستانکار حساب سود تحقق نیافته موجودی تا هنگام فروش کالا توسط

شعبه، نگهداری و به دوره های آتی منتقل می شود.

ثبتهای روزنامه مربوط به کالای ارسالی به شعبه

با قیمتی بیش از بهای تمام شده

دفاتر دفتر مرکزی دفاتر شعبه

١) حساب جاری شعبه )

۵٠

کالای ارسالی به شعبه به بهای

تمام شده ۴٠

سود تحقق نیافته موجودی

١٠

٣) حساب جاری شعبه )

۵٠

ارسال کالا به شعبه

۵٠

١) کالای دریافتنی از دفتر مرکزی به قیمت صورت )

حساب۵٠

حساب جاری دفتر مرکزی

۵٠

٢) حسابهای دریافتنی )

٣٠

در آمد فروش

٣٠

٣) موجودی کالا )

٢۵

در آمد فروش

٣٠

کالای دریافتی از دفتر مرکزی

۵٠

خلاصه سود و زیان

۵

( جدول شماره ( ٢

۷

تعدیلهای رفع اختلاف

در تهیه صورتهای مالی ترکیبی دفتر مرکزی و شعبه لازم است تمامی مانده های حسابهای متقابل داخل

شرکت حذف شوند . در برخی موارد، در تاریخ تهیه این صورتهای مالی، مانده این حسابها ممکن است مساوی

نباشد. در این قبیل موار د باید ابتدا دلیل یا دلایل این اختلافات تعیین و سپس قبل از انجام ثبتهای حذفی، تعدیل

لازم در این حسابها به عمل آید . سه دلیل متداول برای اینگونه اختلافات بین حساب جاری شعبه و حساب جاری

دفتر مرکزی به شرح زیر است:

١. صورتحسابهای آخر دوره ارسالی دفتر مرکزی، برای س هم هزینه تخصیص یافته به شعبه ( در حسابهای

دفتر مرکزی)، که توسط شعبه ثبت نشده است.

٢. انتقال وجه نقد در راه بین شعبه و دفتر مرکزی (یا بالعکس) که در دوره مالی مربوط توسط واحد دریافت

کننده ثبت نشده است.

٣. کالای انتقالی در راه بی ن دفتر مرکزی و شعبه (یا بالعکس ) که در دوره مالی مربوط توسط واحد دریافت

کننده ثبت نشده است.

مشخص کردن موارد بالا و سایر موارد اختلاف بین حسابهای جاری شعبه و دفتر مرکزی، مستلزم بررسی مدارک

مربوط به رویدادهای واقع شده در آخر دوره مالی و همچنین دفاتر مربوط می باشد. مثلاً چنانچه تمامی کالاهای

تحصیل شده توسط شعبه از طریق دفتر مرکزی ارسال شده باشد، جمع بهای تمام شده کالای فروش رفته و

موجودی آخر دوره آن باید مساوی جمع موجودی اول دوره و ارزش کالاهای دریافتی از دفتر مرکزی باشد . این

قبیل تعدیلهای رفع اختلاف را می توان همانند سایر ثبتهای کاربرگ در کاربرگ ترکیبی وارد کرد. اما این گونه ثبتها

معمولاً با سیستم شماره گذاری متفاوتی مشخص می شوند.

انتقال کالا بین شعب

در برخی موارد، شرایط اقتصادی ایجاب می کند که یک شعبه از محل کالاهای دریافتی از دفتر مرکزی، کالاهایی

را به شعب ه ای دیگر ارسال کند . در این قبیل موارد، لازم است هر یک از این شعب به ترتیبی رویداد مربوط را ثبت

کند که آثار مترتب بر حسابهای دفتر مرکزی نیز ملحوظ شود . برای مثال، شعبه دریافت کننده کالا باید حساب

دارایی دریافتی را بدهکار و حساب جاری دفتر مرکزی را بستانکار ک ند؛ یا به طور مشابه، شعبه ارسال کننده کالا

باید حساب جاری دفتر مرکزی را بدهکار و موجودی کالای مربوط را بستانکار نماید . نگهداری حساب جاری توسط

یک شعبه برای شعب دیگر معمولاً متداول نیست و همانطور که گفته شد، این گونه رویدادها از دیدگاه

حسابدهی به دفتر مرکزی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.

کرایه حمل کالاهای انتقالی دفتر مرکزی به شعب، به درستی به بهای تمام شده کالای دریافتی شعبه اضافه

می شود . اما هنگامی که داراییها توسط یک شعبه به شعبه دیگر انتقال می یابد، شعبه دریافت کننده تنها تا

میزان کرایه حمل کالا، در صور ت انتقال آن توسط دفتر مرکزی، به بهای تمام شده دارایی اضافه می کند . هر گونه

هزینه مازاد بر مبلغ مزبور، به هزینه دفتر مرکزی منظور می شود زیرا، این دفتر مسئولیت انتقال غیر مستقیم کالا

را به عهده دارد.

سایر سیستم های حسابداری

در برخی موارد، دفتر مرکزی ممکن اس ت ترجیح دهد که حسابهای تمامی شعب را بطور متمرکز در مدارک مالی

خود نگهداری کند . در این قبیل موارد، لازم است تمامی شواهد و مستندات مربوط به رویدادهای مالی شعب

بطور منظم به دفتر مرکزی ارائه شود تا در حسابهای مربوط ثبت کنند . چنین سیستمی بسیار شبیه سیستم

حسابداری بکار گرفته شده توسط نمایندگیهاست.

۸

در برخی موارد دیگر، سیستم حسابداری ممکن است شامل نگهداری کامل سوابق توسط دفتر مرکزی و شعبه

باشد. بدیهی است که انجام این گونه کارهای موازی، نارساییهایی دارد. اما بطور کلی، ایجاد سیستم

گزارشگری م طلوب و مبادله منظم اطلاعات موجب ارتقای کارآیی عملیاتی می شود و در مقایسه با سیستم

متمرکز و انجام موازی امور، مرجح است.

گزارشگری مالی بر حسب قسمتهای مختلف یک واحد انتفاعی

عملیات گسترده و متنوع واحدهای انتفاعی معمولاً مزایا و مخاطراتی را به همراه دارد . رشد طبیعی واحدهای

انتفاعی موفق غالباً به تنوع عملیات داخل واحد و همچنین، تنوع ناشی از ترکیب واحدهای انتفاعی منجر می

شود.

شایان ذکر است که مسایل حسابداری و گزارشگری عملیات متنوع واحدهای انتفاعی، محدود به موراد مربوط به

ترکیب شرکتها نیست . اما، فرایند ترکیب واحدهای انتفاعی مکرراً مسایل خ اص حسابداری را در گزارشگری

عملیات متنوع واحدها ایجاد می کند . در نتیجه، بررسی جامع مسایل حسابداری مربوط به ترکیب واحدهای

انتفاعی ایجاب می کند که مسایل خاص گزارشگری عملیات متنوع یک شرکت نیز مد نظر قرار گیرد.

نیاز به گزارشگری مالی بر حسب قسمتهای مختلف یک واحد انتفاعی

در مقایسه با ارائه تنها صورتهای مالی شرکت اصلی، تهیه صورتهای مالی تلفیقی از لحاظ ارائه اطلاعات

تفصیلی و ارزشمند حایز اهمیت است . این گزارشها، از دیدگاه اشخاصی که به عملیات و وضعیت مالی حیطه

کنترل شرکت اصلی علاقه مندند، منبع اولیه اطلاعات محسوب می ش ود. بدیهی است که نیاز به اطلاعات

تفصیلی درباره عملیات متنوع شرکتها، لزوم تهیه گزارشهای تلفیقی را نفی نمی کند . حرکت به سوی ارائه

اطلاعات تفصیلی بیشتر نیز در واقع ادامه و بسط اطلاعات تلفیقی محسوب می شود . بنابراین، گزارشهایی که

بخشهای عمده یک واحد انتفاعی را توصیف می کند، مکمل صورتهای مالی تلفیقی به شمار می آیند . در

حقیقت، روش گزارشگری درباره بخشهای تابعه یک واحد انتفاعی، توسعه و بسط اطلاعات صورتهای مالی

تلفیقی است.

صورتهای مالی تلفیقی به تنهایی اطلاعات کافی درباره انواع فعالیتهای انجام شده توسط و احد انتفاعی ترکیبی

ارائه نمی کند . درآمدها، هزینه ها و داراییها ممکن است با عملیات کاملاً متنوعی ارتباط داشته باشند؛ اما با

وجود این با یکدیگر تجمیع و گزارش می شوند.

اگرچه مشخص کردن دقیق نقش گزارشهای مربوط به قسمتهای مختلف، در فرایند تصمیم گیری سرمایه گذاران

امکان پذیر نیست اما، نیاز به چنین اطلاعاتی مورد تأیید و تأکید عمومی قرار گرفته است . در استانداردهای

حسابداری برخی از کشورها نیز واحدهای انتفاعی بطور کلی ملزم شده اند که هنگام ارائه مجموعه کامل

صورتهای مالی، اطلاعات مربوط به قسمتهای مختلف را نیز افشا کنند.

طبقه بندی قسمتهای با اهمیت یک واحد انتفاعی

راههای مختلفی برای طبقه بندی قسمتهای مختلف یک واحد انتفاعی وجود دارد که به ارائه اطلاعات مفید برای

سرمایه گذاران متنهی می شود. سه راه اصلی برای این طبقه بندی عبارتند از طبقه بندی بر حسب:

١. مناطق جغرافیایی.

٢. خطوط تولید یا بخشهای صنعتی.

٣. بخشهایی منطبق با ساختار سازمانی و سیستم کنترل مدیریت.

برای هر یک از راههای یاد شده بالا می توان دلایلی در تأیید یا تضعیف آن ارائه کرد . اما به عنوان یک قاعده کلی

می توان گفت که گرد آوری اطلاعات دقیق و بدون تحمل هزینه های اضافی معتنابه در صورتی ممکن می شود

که طبقه بندی بخشها، طبق ساختار سازمانی و سیستم کنترل مدیریت انجام پذیرد . از سوی دیگر، هر نوع

۹

طبقه بندی که بتواند تفاوتهای موجود در سودآوری، میزان مخاطره و فرصتهای رشد و توسعه را منعکس کند غالباً

از خطوط تولید یا بخشهای صنعتی مربوط به واحد انتفاعی پیروی می کند . بدیهی است که برای بسیاری از

واحدهای انتفاعی، طبقه بندی بر حسب بخشهای صنعتی با ساختار سازمانی و سیستم کنترل مدیریت نیز

هماهنگی دارد . طبقه بندی بر حسب مناطق جغرافیایی نیز در صورتی مفید است که تمایز بین عملیات

بخشهای داخل کشور و عملیات خارج از کشور امکان پذیر باشد.

استانداردهای حسابداری مالی، ارائه اطلاعات را در سه مورد زیر توصیه می کند:

الف- عملیات واحد انتفاعی در بخشهای مختلف صنعتی.

ب- عملیات خارج از کشور و صادارات.

ج- مشتریان عمده.

در مورد بند (ب) بالا، چنانچه مبلغ در آمد فروش حاصل از صادرات مح صولات تولیدی داخل کشور با اهمیت باشد،

لازم است جمع مبلغ و همچنین مبالغ مربوط به مناطق جغرافیایی گزارش شود . در آمد فروش مذکور در بالا در

صورتی با اهمیت محسوب می شود که دست کم معادل ١٠ درصد درآمد فروش تلفیقی واحد انتفاعی باشد.

عملیات خارج از کشور عملیاتی است که در یک کشور خارجی مستقر باشد و از محل فروش به مشتریان غیر

وابسته، فروشهای داخل واحد انتفاعی و یا انتقالات بین مناطق جغرافیایی درآمد تحصیل کند . براساس

استانداردهای حسابداری مالی لازم است که برای عملیات داخل کشور و برای هر یک از مناطق جغرافیایی خارج

از کشور اطلاعات زیر گزارش شود:

١. فروش به مشتریان غیر وابسته.

٢. فروشهای داخل واحد انتفاعی و یا انتقالات بین مناطق جغرافیایی.

٣. سود(زیان) عملیاتی یا سود خالص یا سایر معیارهای سودآوری در فاصله بین سود عملیاتی و سود

خالص.

۴. داراییهای قابل شناسایی.

در مورد فروش به مشتریان ع مده، لازم است مبلغ فروش به هر یک از مشتریان عمده گزارش شود. بدیهی است

ذکر نام هر یک از مشتریان ضرورت ندارد بلکه ذکر بخش صنعتی خریدار کافی است . مشتری عمده قاعدتاً باید

دست کم خریدهایی در حدود ١٠ درصد در آمد فروش شرکت انجام داده باشد . چنانچه چند واحد انتفاعی زیر

کنترل یک شخصیت حقوقی قرار داشته باشند، شخصیت حقوقی کنترل کننده به عنوان یک خریدار مشخص می

شود.

برای تعیین قسمتهای صنعتی تابعه یک واحد انتفاعی لازم است که محصولات و خدمات، بر حسب خطوط تولید

صنعتی طبقه بندی شوند . تعریف قسمت صنعتی ایجاب می کند که فروش قسم ت، نوعاً به مشتریان غیر

وابسته انجام شود . بر اساس استانداردهای حسابداری، برای تعیین قسمتهای تابعه ای که گزارش مالی تهیه

می کنند لازم است دست کم یکی از آزمونهای زیر، در دوره مالی تهیه صورتهای مالی، انجام شود و به پاسخ

مثبت برسد:

الف- فروش قسمت ( شامل فروش به مشتریان غیر وابسته و فروشهای داخل واحد انتفاعی و انتقالات ) معادل

دست کم ١٠ درصد فروش ترکیبی تمامی قسمتهای تابعه شرکت باشد؛

ب- مبلغ مطلق سود عملیاتی یازیان عملیاتی قسمت، معادل دست کم ١٠ درصد هر یک از مبالغ زیر که بزرگتر

است باشد:

١) سود عملیاتی ترکیبی تمامی قسمتهای تابعه ای که زیان عملیاتی نداشته اند، یا

٢) زیان عملیاتی ترکیبی تمامی قستهای تابعه ای که سود عملیاتی نداشته اند.

ج- داراییهای قابل شناسایی قسمت، دست کم معادل ١٠ درصد داراییهای قابل شناسایی ترکیبی تمامی

قسمتهای تابعه باشد.

۱۰

براساس استانداردهای حس ابداری، چنانچه در یک دوره مالی، نتایج غیر عادی عملیات یک قسمت موجب احراز

ضابطه ١٠ درصد می شود در حالی که در دوره های گذشته و همچنین بر مبنای پیش بینی های آینده چنین

وضعیتی وجود نداشته است و یا مورد انتظار نیست، تهیه صورتهای مالی توسط قسمت مزبور ضرورت ندارد .

برعکس وضعیت مذکور در بالا ممکن است یک قسمت با اهمیت واحد انتفاعی در یک دوره خاص واجد شرایط

آزمون ١٠ درصد نباشد که در این صورت، قسمت مزبور کماکان به تهیه و ارائه گزارشهای مالی ادامه خواهد داد .

علاوه بر این، چنانچه یک قسمت به تنهایی تأمین کننده ٩٠ درصد درآم د فروش، سود یا زیان عملیاتی و

داراییهای قابل شناسایی باشد در حالی که هیچ یک از قسمتهای دیگر واحد انتفاعی آزمونهای ١٠ درصد مذکور

در بالا را احراز نکنند، ارائه گزارشهای خاص مربوط به آن قسمت جدا از صورتهای مالی تلفیقی ضروری نیست.

از سوی دیگر، برخی از واحدهای انتفاعی شامل تعداد زیادی قسمتهای کوچک هستند که اغلب آنها آزمونهای

١٠ درصد را احراز نمی کنند . به منظور حصول اطمینان از این که بخش عمده عملیات واحد انتفاعی در گزارشهای

مربوط به قسمتهای تابعه منظورشود، در استانداردهای حسابداری مالی برخی از کشورها تصریح شده است که

گزارشهای مربوط به قسمتهای تابعه دست کم ٧۵ درصد درآمد فروش ترکیبی حاصل از فروش به مشتریان غیر

وابسته را در بر گیرد . در غیر این صورت، لازم است قسمتهای دیگری تعیین و مشمول گزارشگری شوند تا این که

آزمون ٧۵ درصد مزبور احراز گردد.

قیمتهای انقالی بین قسمتهای تابعه

مسئله با اهمیتی که برای دستیابی به گزارشگری مالی بر حسب قسمتهای تابعه باید حل شود، موضوع قیمت

گذاری کالاها و خدماتی است که بین قستمهای گزارشگر مبادله می گردد . برخی از قسمتها برای تأمین

نیازمندیهای مشتریان خارج از واحد انتفاعی به وجود آمده اند . برخی دیگر از قسمتها ممکن است علاوه بر تأمین

نیازهای مشتریان خارج، کالاها و خدماتی را نیز به سایر قسمتهای واحد انتفاعی ارائه دهند . در مواردی که

کالاها و خدمات بین قسمتهای تابعه مبادله می شود، سودهای گزارش شده قسمتهای فروشنده و خریدار

مستقیماً تحت تأثیر قیمتهای انتقالی قرار دارد.

مناسبترین مبنا برای تعیین قیمتهای انتقالی، قیمتهای مستقلی است که در بازار ثابت برای کالاها و خدمات

مورد مبادله وجود دارد. اما بدست آوردن تقریبی نزدیک از این وضعیتها به ندرت در دسترس قرار

می گیرد . زیرا در اغلب موارد، بازارهای مربوط به ک الا ها و خدمات انتقالی بین قسمتهای مختلف یک واحد

انتفاعی ناقص می باشد . اما در صورتی که قیمتهای مستقل بازار برای کالاها و خدمات مشابه موجود باشد،

مبنای مناسبی برای تعیین قیمتهای انتقالی به شمار می آید . در موارد عملی، تعیین مبنای یگانه برای قیمتهای

انتقالی که در تمامی صنایع و واحدهای انتفاعی قابل بکارگیری باشد تقریباً غیر ممکن است.

تخصیص مخارج مشترک و اندازه گیری سود آوری قسمتهای تابعه

صرفنظر از طریقه ای که برای طبقه بندی واحد انتفاعی به قسمتهای گزارشگر انتخاب شده، برخی مخارج بین

دو یا تعدادی بیشتر از قسمتهای گزارشگر مشترک است . مثالهایی از این گونه مخارج عبارتند از هزینه های

تأمین مالی، مالیات بر درآمد، حقوق و مزایای مدیریت ارشد و هزینه های عمومی و اداری دفتر مرکزی شرکت.

تخصیص مخارج مشترک بین قسمتهای گزارشگر معمولاً با محدودیت مربوط به وجود دو هدف متضاد مواجه

است. از یک سو، مبنای تخصیص نباید اختیاری باشد که در صورت ملحوظ کردن این هدف، بسیاری از مخارج،

تخصیص نیافته بافی خواهد ماند زیرا اطلاعاتی که براساس اختیار تهیه شود غالباً گمراه کننده است . از سوی

دیگر، یکی از هدفهای اولیه گزارشگری مالی بر حسب قسمتهای تابعه، تهیه اطلاعاتی درباره سهم هر قسمت

در سودآوری واحد انتفاعی می باشد . چنانچه مخارج مشترک تخصیص نیابد، دستیابی کامل به این هدف امکان

پذیر نیست.

۱۱

توانایی تخصیص بیشتر اقلام مخارج مشترک، به روشهای عملیاتی و سازمانی هر واحد انتفاعی بستگی دارد .

بنابراین، تدوین قواعد کلی برای تخصیص مخارج مشترک بسیار مش کل است . ضمن اینکه تخصیص برخی

ازمخارج مشترک به قسمتهای تابعه اصولاً غیر ممکن می باشد.

در محاسبه سود یا زیان عملیاتی هر قسمت، برخی از اقلام نظیر آنچه که در زیر آمده است، به قسمتهای تابعه

تخصیص نمی یابد:

١. درآمد های فروش تحصی ل شده در سطح واحد انتفاعی که عملیات هیچیک از قسمتهای تابعه مربوط

نیست.

٢. مخارج عمومی واحد انتفاعی.

٣. هزینه های تأمین مالی مگر این که به قسمتی مربوط باشد که عملیات آن اصولاً مالی است.

۴. مالیات بر درآمد.

۵. سود(زیان) حاصل ازسرمایه گذاری در شرکتهای فرعی غیر تلفیقی و س ایر سرمایه پذیری های غیر

تلفیقی.

۶. سود یا زیان مربوط به عملیات متوقف شده.

٧. اقلام غیر مترقبه.

٨. سهم سهامداران اقلیت از سود شرکت فرعی.

٩. آثار انباشته مربوط به تغییر در یک اصل یا روش حسابداری

تعیین داراییهای قسمتهای تابعه

ارزیابی مناسب عملکرد قسمتهای تابعه ایجاب می کند سود عملیاتی هر قسمت با منابع تخصیص یافته به آن

مقایسه شود . اما تهیه یک ترازنامه کامل برای هر یک از قسمتهای تابعه مقدور نیست . زیرا بدهیها و حقوق

صاحبان سهام شرکت در کل، معرف ادعاهای تفکیف ناپذیر گروههای ذیحق و ذینفع بر تمامی داراییهای آن می

باشد، اگرچه برخی از گروهها ممکن است هنگام انحلال شرکت امتیازاتی داشته باشند . بنابراین، اندازه گیری

سرمایه گذاری در هر یک از قسمتها، محدود به تخصیص داراییها قسمتهای گزارشگر است.

برخی از داراییها به آسانی قابل تعیین و تخصیص به یک قسمت خاص است زیرا منحصراً توسط آن قسمت مورد

بهره برداری قرار می گیرد . سایر داراییها توسط بیش از یک قسمت مورد استفاده قرار دارد و لازم است مبنای

مناسبی برای تخصیص آنها به قسمتهای استفاده کننده انتخاب شود.

برخی از داراییها نظیر موجودی نقد، سرمایه گذاریهای موقت و سایر داراییها که توسط دفتر مرکزی ش رکت مورد

استفاده قرار دارند نباید به قسمتهای تابعه تخصیص یابند . همچنین، داراییهای تخصیص یافته به یک قسمت نباید

به قسمتهای تابعه تخصیص یابند . همچنین، داراییهای تخصیص یافته به یک قسمت نباید سرمایه گذاریهایی را

بکه به روش ارزش ویژه ثبت می شود در بر گیرد . این موضوع با الزام عدم احتساب سود حاصل از بکارگیری روش

ارزش ویژه، در سود عملیاتی قسمتهای تابعه نیز هماهنگی دارد . اما چنانچه یک شرکت فرعی غیر تلفیقی با

عملیات یک قسمت گزارشگر ترکیب شود، لازم است سهم واحد انتفاعی از سود خالص مربوط به سرمایه

گذاری و خالص داراییهای سرمایه پذیر بطور جداگانه افشا گردد.

منابع:

( ١. حسابداری پیشرفته (نشریه سازمان حسابرسی شماره ١۴۴

٢. حسابداری پیشرفته (حسن همتی)




نویسنده: آرمان دشتیان تاریخ: يكشنبه 25 مرداد 1394 | نظرات (0)

ما در شبکه ها

سفارش تبلیغات

support@hesabdar.net




موضوعات

کلیات حسابداری
تعاریف حسابداری ( 16 )
تاریخچه حسابداری ( 5 )
مشاهیر حسابداری ( 13 )
بازار کار حسابداری ( 4 )
اصول حسابداری ( 3 )
مفروضات حسابداری ( 2 )
میثاقهای حسابداری ( 1 )
استانداردهای حسابداری ( 4 )
اخبار حسابداری ( 10 )
آزمونهای حسابداری ( 4 )
کارشناسی ارشد حسابداری
نمونه سوالات ارشد ( 6 )
جزوه های حسابداری ( 5 )
پایان نامه های حسابداری ( 1 )
منابع ارشد حسابداری ( 7 )
نفرات برتر ارشد حسابداری ( 4 )
مشاوره ارشد ( 4 )
پروژه ها و مقالات
مقالات فارسی حسابداری ( 36 )
مقالات انگلیسی حسابداری ( 5 )
پروژه های اکسل ( 5 )
آموزش اکسل ( 4 )
مقالات متفرقه ( 12 )
طرح های توجیهی کار آفرینی ( 1 )
پاورپوینت های حسابداری ( 1 )
نرم افزارهای حسابداری
نرم افزارهای شرکتی ( 2 )
نرم افزارهای موبایل ( 2 )
نرم افزار حقوق و دستمزد ( 1 )
نرم افزار اظهارنامه مالیاتی ( 0 )
بخش حسابرسی
تعاریف اولیه ( 5 )
استاندارهای حسابرسی ( 0 )
مقالات حسابرسی ( 6 )
آزمون های حسابرسی ( 0 )
استخدام و امور مربوط
نمونه سوالات استخدامی ( 2 )
آگهی های استخدام ( 1 )
کارشناسی
جزوه های حسابداری ( 8 )
نمونه سوالات ( 0 )
پایان نامه های حسابداری ( 1 )
چارت درسی کارشناسی حسابداری ( 1 )
همکاران سیستم
اخبار و اطلاعیه ها ( 0 )
دریافت فایلها ( 1 )

مطالب پربازدید

حدیث امروز


سود ببریم
امام هادی علیه السلام:
أَلدُّنيـا سـُوقٌ رَبِحَ فيها قَوْمٌ وَ خَسِرَ آخـَرُونَ؛
دنيــا بـازارى اسـت كه جمعى درآن سود مى ‏برند و گروهى زيان مى‏ بينند.
تحف العقول، ص 774

نظرسنجی سایت

  ادامه تحصیل در مقطع ارشد حسابداری؟؟

  • بلی
  • خیر
  • در صورت اشتغال
  • در صورت ادامه تا دکترا
Ajax Loader

اعضا

كاربر مهمان خوش آمديد!
نام کاربری
کلمه عبور
مرا به خاطر بسپار

عضویت در سایت
كلمه عبور را فراموش كرده ام

  آخرین عضو سایت Ali Harrazi با نام کاربری aah4886 میباشد، به ایشان خوش‌آمد می‌گوییم.

آخرین مطالب

مطالب تصادفی

آرشیو ماهانه

لينكستان

خبرنامه سایت

با ثبت ایمیل خود در این بخش بدون هیچ دردسری آخرین مطالب سایت را در ایمیل خود بخوانید.


شمارنده



خلاصه آمار سایت
بازدید امروز: 198
بازدید دیروز: 779
افراد آنلاین: 7
بازدید کل: 707090
آخرین لینک دهنده ها :

اطلاعات سايت:
تعداد مطالب :603
  نظرات : 257
خروجي rss
كاربران:
اعضا : 154



لینک های تصویری